Modern ilişkilerde bazen bir ilişki henüz bitmeden başka bir ilişkinin ihtimali oluşmaya başlar. Kişi mevcut partneriyle birlikte olmaya devam ederken eski flörtleriyle iletişimini sürdürebilir, kendisine ilgi gösteren insanlarla romantik bir yakınlık kurabilir veya olası bir ayrılık durumunda yalnız kalmamak için alternatiflerini açık tutabilir. Son yıllarda bu davranışı tanımlamak için kullanılan kavramlardan biri de cushioning.
İngilizcede cushion kelimesi “yastık” veya “darbeyi yumuşatan destek” anlamına gelir. İlişkilerde cushioning ise olası bir ayrılığın yaratacağı duygusal düşüşü hafifletmek amacıyla başka romantik seçenekleri hazırda tutmayı ifade eder.
Peki insanlar neden henüz bir ilişki içindeyken diğer ihtimalleri açık tutma ihtiyacı hisseder? Bu davranış her zaman aldatma anlamına mı gelir? Terk edilme korkusu, bağlanma örüntüleri ve yalnız kalma kaygısı cushioning davranışını nasıl etkileyebilir?
Bu yazıda cushioning kavramının psikolojik temellerini, ilişkiler üzerindeki olası etkilerini ve sağlıklı sınırlarla ilişkisini ele alacağız.
Cushioning Nedir?
Cushioning, kişinin mevcut romantik ilişkisi devam ederken, olası bir ayrılığa karşı alternatif romantik ilişkileri veya flört ihtimallerini canlı tutmasıdır.
Türkçede zaman zaman “tamponlama”, “yedek ilişki” veya “ilişkide yedek plan tutmak” olarak ifade edilir.
Cushioning davranışında kişi mevcut ilişkisini bitirmek zorunda değildir. Hatta partnerine karşı duygusal bağ hissetmeye devam ediyor olabilir. Ancak aynı zamanda ilişkisinin sona erme ihtimaline karşı başka insanlarla romantik bir yakınlık ihtimalini de korumaya çalışır.
Bu davranış farklı şekillerde ortaya çıkabilir:
Eski flörtlerle romantik ihtimali tamamen kapatmadan iletişimi sürdürmek.
Mevcut ilişki devam ederken başkalarıyla flörtöz mesajlaşmalar yapmak.
Sosyal medyada kendisine ilgi gösteren kişilerle romantik bir kapıyı açık bırakmak.
İlişki sorunları yaşandığında başka birinden romantik ilgi veya onay aramak.
Ayrılık ihtimaline karşı yeni bir ilişkiye dönüşebilecek bağlantılar kurmak.
Cushioning davranışının temelinde çoğu zaman şu düşünce yer alabilir:
“Bu ilişki biterse tamamen yalnız kalmak istemiyorum.”
Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Bir kişinin arkadaşlıklarını sürdürmesi, eski partneriyle iletişim kurması veya başkalarını çekici bulması tek başına cushioning anlamına gelmez. Belirleyici olan, mevcut ilişkinin sınırları içerisinde alternatif bir romantik ilişki ihtimalinin bilinçli ya da farkında olmadan canlı tutulmasıdır.
İnsanlar Neden Cushioning Yapar?
İlk bakışta cushioning, yalnızca seçenekleri açık tutmaya yönelik bir flört davranışı gibi görünebilir. Ancak psikolojik açıdan değerlendirildiğinde bu davranışın altında farklı duygusal ihtiyaçlar ve ilişkisel örüntüler bulunabilir.
1. Yalnız Kalma Korkusu
Bazı insanlar için bir ilişkinin bitmesi yalnızca partnerin kaybı anlamına gelmez. Ayrılık aynı zamanda yalnızlıkla, belirsizlikle ve kişinin kendi duygularıyla baş başa kalmasıyla yüzleşmesini gerektirebilir.
Özellikle romantik ilişkileri önemli bir duygusal güvenlik kaynağı olarak deneyimleyen kişiler, ilişki bittikten sonraki boşluk hissinden yoğun biçimde kaygılanabilir. Bu durumda başka bir romantik ihtimalin varlığı geçici bir rahatlama sağlayabilir.
Kişi mevcut ilişkisinin sona erme ihtimalini tamamen kontrol edemese de, sonrasında yalnız kalmayacağı düşüncesiyle kendisini daha güvende hissedebilir. Ancak burada ortaya çıkan temel soru şudur:
Kişi gerçekten yeni bir ilişki mi istemektedir, yoksa bir ilişkinin bitmesinin yaratacağı duygulardan mı kaçınmaktadır?
Bu iki motivasyon birbirine benzese de psikolojik açıdan oldukça farklıdır.
2. Bağlanma Örüntüleri ve Duygusal Güvenlik İhtiyacı
Bağlanma kuramı, insanların yakın ilişkilerde güvenliği nasıl aradıklarını ve duygusal yakınlığa nasıl tepki verdiklerini anlamamıza yardımcı olur.
Kaygılı bağlanma örüntülerine sahip bazı bireyler, terk edilme veya reddedilme ihtimaline karşı daha hassas olabilir. Bir ilişkinin sona ermesi düşüncesi yoğun kaygı yarattığında, alternatif bir kişinin varlığı güvence hissi sağlayabilir.
Kaçıngan bağlanma örüntülerine sahip bazı bireyler ise yakınlık ve bağımsızlık arasında zorlanabilir. Tek bir ilişkiye yoğun biçimde bağlanmak, duygusal olarak savunmasız hissettirebilir. Başka romantik ihtimallerin varlığı, bu kişiler için mesafeyi korumanın bir yolu hâline gelebilir.
Elbette her kaygılı veya kaçıngan bağlanan kişi cushioning davranışı göstermez. Bağlanma stilleri, tek başına bir kişinin sadakatini veya ilişki davranışlarını belirlemez.
Ancak kişinin ilişkilerde güvenliği nasıl deneyimlediği, neden bazı alternatifleri açık tutma ihtiyacı hissettiğini anlamak açısından önemli olabilir.
3. Reddedilme ve Terk Edilme Korkusu
Bazı insanlar için reddedilmek yalnızca bir ilişkinin bitmesi değil, aynı zamanda kişisel değerlerinin sorgulanması gibi hissedilebilir.
“Beni artık istemiyorsa yeterince iyi değilim.”
“Benden vazgeçildiyse sevilmeye değer değilim.”
Bu tür düşünceler, ayrılığı kişinin öz-değer algısıyla ilişkilendirmesine neden olabilir. Alternatif romantik bağlantılar ise kişinin hâlâ ilgi gördüğünü, beğenildiğini ve tercih edilebilir olduğunu hissetmesini sağlayabilir.
Böylece cushioning, bazen olası bir reddedilmenin duygusal etkisini hafifletmeye yönelik bir korunma davranışına dönüşebilir. Ancak kişinin öz-değerini sürekli başkalarının ilgisi üzerinden düzenlemeye çalışması, uzun vadede dışarıdan gelen onaya bağımlı bir ilişki döngüsünü sürdürebilir.
4. İlişkideki Memnuniyetsizlikle Yüzleşmekten Kaçınmak
Her cushioning davranışı yoğun bir terk edilme korkusundan kaynaklanmaz.
Bazen kişi mevcut ilişkisinde mutsuzdur ancak bu mutsuzluğu partneriyle konuşmakta zorlanır. İlişkide eksik hissettiği yakınlığı, ilgiyi veya heyecanı başka insanlarla kurduğu bağlantılar üzerinden karşılamaya çalışabilir.Bu durumda yeni bir romantik ihtimal, mevcut ilişkideki sorunlarla yüzleşmek yerine geçici bir kaçış alanına dönüşebilir.
Örneğin bir kişi partneriyle duygusal mesafe yaşadığında, ilişkideki ihtiyaçlarını konuşmak yerine kendisine ilgi gösteren başka biriyle yakınlaşabilir.
Bu yakınlık kısa süreli olarak iyi hissettirse de mevcut ilişkideki sorunları çözmeyebilir. Hatta zamanla ilişkinin içinde daha fazla duygusal mesafe, güvensizlik ve iletişim güçlüğü oluşmasına neden olabilir.
5. Seçenekleri Kaybetme Korkusu ve Modern Flört Kültürü
Günümüzde sosyal medya ve flört uygulamaları, romantik seçeneklere ulaşmayı geçmişe kıyasla çok daha kolay hâle getirebiliyor.
Bu durum bazı kişilerde sürekli daha uygun bir partnerin bulunabileceği düşüncesini güçlendirebilir. Bir ilişki devam ederken bile başka ihtimallerin varlığını sürdürmek, kişiye özgürlük veya kontrol hissi verebilir. Ancak burada bir çelişki ortaya çıkabilir:
Kişi gelecekteki olası bir kaybı kontrol etmeye çalışırken mevcut ilişkisindeki güveni zayıflatabilir.
Çünkü romantik ilişkiler yalnızca seçenekler arasında yapılan seçimlerden değil; aynı zamanda karşılıklı güven, duygusal yatırım ve bağlılık üzerinden gelişir.
Cushioning ve Bağlılık Arasındaki İlişki: Araştırmalar Ne Söylüyor?
Cushioning, modern flört kültüründe kullanılan görece yeni ve gündelik bir kavramdır. Bu nedenle doğrudan cushioning davranışını inceleyen bilimsel araştırmalar henüz sınırlıdır.
Bununla birlikte ilişki bağlılığı, alternatif partnerlere yönelim ve bağlanma örüntülerini inceleyen araştırmalar, cushioning davranışının olası psikolojik temellerini anlamamıza yardımcı olabilir.
Rusbult’ın Yatırım Modeli (Investment Model), romantik ilişkilerde bağlılığın üç önemli unsurla ilişkili olduğunu öne sürer:
İlişki doyumu: Kişinin mevcut ilişkisinden ne ölçüde memnun olduğu.
İlişkiye yapılan yatırım: İlişkiye ayrılan zaman, emek, duygusal bağlılık ve ortak yaşam deneyimleri.
Alternatiflerin niteliği: Kişinin mevcut ilişki dışında ne kadar çekici seçenekler gördüğü.
Tran ve arkadaşlarının (2019) 50.000’den fazla katılımcıyı kapsayan meta-analizi, bu üç değişkenin ilişki bağlılığıyla anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermiştir.
Araştırmalara göre mevcut ilişkiden duyulan memnuniyet ve ilişkiye yapılan yatırım arttıkça bağlılık da genellikle güçlenirken, alternatiflerin daha çekici algılanması daha düşük bağlılıkla ilişkili olabilmektedir. Bununla birlikte alternatifleri fark etmek ile bilinçli olarak yedek romantik ilişkiler oluşturmak aynı davranış değildir.
DeWall ve arkadaşlarının (2011) araştırmaları da kaçıngan bağlanma eğilimlerinin bazı bireylerde alternatif romantik partnerlere yönelme ve sadakatsizlikle ilişkili olabildiğini göstermiştir.
Bu bulgular cushioning davranışının nedenlerini tek başına açıklamaz. Ancak bağlılık, algılanan alternatifler ve duygusal güvenlik ihtiyacı arasındaki ilişkiyi anlamak için önemli bir kuramsal çerçeve sunar.
Cushioning Aldatma Sayılır mı?
Cushioning hakkında en sık sorulan sorulardan biri, bu davranışın aldatma olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir.
Bunun her ilişki için geçerli tek bir cevabı yoktur.
Çünkü romantik ilişkilerde sadakat, mahremiyet ve üçüncü kişilerle kurulan yakınlıklara ilişkin sınırlar çiftler arasında farklılık gösterebilir.
Bazı çiftler başkalarıyla flört etmeyi açık bir sınır ihlali olarak değerlendirirken, bazı ilişkilerde taraflar karşılıklı anlaşmalar doğrultusunda farklı sınırlar belirleyebilir.
Bu nedenle cushioning davranışını değerlendirirken yalnızca üçüncü bir kişinin varlığına değil, ilişkinin sınırlarına ve davranışın nasıl sürdürüldüğüne bakmak önemlidir.
Özellikle şu sorular belirleyici olabilir:
Üçüncü kişiyle kurulan romantik yakınlık partnerden gizleniyor mu?
Mevcut ilişkinin sınırları ihlal ediliyor mu?
Diğer kişiye gelecekte bir ilişki yaşanabileceği yönünde beklenti veriliyor mu?
Kişi bu iletişimi, olası bir ayrılıkta alternatif oluşturmak amacıyla mı sürdürüyor?
Partner bu davranışı öğrendiğinde ilişkideki güven nasıl etkileniyor?
Bir davranışın fiziksel aldatma içermemesi, mutlaka ilişkisel güven açısından önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Özellikle gizlilik, romantik niyet ve karşılıklı sınırların ihlali söz konusu olduğunda cushioning, duygusal sadakatsizlik tartışmalarının bir parçası hâline gelebilir.
Cushioning Davranışının İlişkiye Etkileri Nelerdir?
Cushioning davranışı yalnızca bu davranışa maruz kalan partneri değil, davranışı sürdüren kişinin mevcut ilişkisiyle kurduğu bağı da etkileyebilir.
Güven duygusunun zedelenmesi
Bir kişi partnerinin olası bir ayrılık için başka romantik seçenekleri hazır tuttuğunu öğrendiğinde, ilişkideki bağlılığı ve samimiyeti sorgulamaya başlayabilir.
İlişkisel belirsizliğin artması
Partnerlerden biri ilişkiyi sürdürürken diğer ihtimallere de duygusal yatırım yaptığında, tarafların ilişkinin geleceğine yönelik beklentileri birbirinden uzaklaşabilir.
Sürekli karşılaştırma
Alternatif romantik seçeneklerin canlı tutulması, mevcut partnerin başkalarıyla daha sık karşılaştırılmasına neden olabilir.
Bu durum kişinin ilişkisinde var olan olumlu özellikleri değerlendirmesini de zorlaştırabilir.
Duygusal yakınlığın azalması
Mevcut ilişkide yaşanan sorunların dışarıdaki romantik bağlantılar üzerinden telafi edilmeye çalışılması, partnerler arasındaki açık iletişimi zayıflatabilir.
Ayrılıkların ve kayıpların ertelenmesi
Bir ilişkiyi bitirmeden önce başka bir ilişkinin güvencesini aramak, kişinin kayıp, üzüntü ve yalnızlık gibi duygularla yüzleşmesini ertelemesine neden olabilir.
Oysa bir ilişkinin sona ermesinin ardından yaşanan duygusal süreç, kişinin kendi ihtiyaçlarını ve ilişki örüntülerini anlaması açısından önemli olabilir.
Cushioning Davranışını Gösteren İşaretler (Red Flag’ler)
Cushioning her zaman dışarıdan kolayca fark edilen bir davranış değildir. Bazı durumlarda belirgin flörtleşmeler söz konusuyken, bazı durumlarda romantik ihtimaller daha örtük biçimde sürdürülebilir.
Dikkat çekebilecek bazı davranışlar şunlardır:
1. Romantik geçmişteki kişileri sürekli bir ihtimal olarak tutmak
Eski partnerler veya flörtlerle iletişimin, romantik yakınlaşma ihtimali korunarak sürdürülmesi.
2. Başkalarıyla flörtleşmeleri gizlemek
Mevcut ilişkinin sınırlarını ihlal edebilecek iletişimlerin partnerden saklanması.
3. İlişkide sorun yaşandığında başka romantik bağlantılara yönelmek
Partnerle yaşanan çatışmaları konuşmak yerine alternatif kişilerden ilgi ve yakınlık aramak.
4. Başka insanlara ilişki durumunu belirsiz aktarmak
Mevcut ilişkiyi gizleyerek veya olduğundan daha belirsiz göstererek romantik ihtimalleri açık tutmak.
5. Alternatif kişileri sürekli ulaşılabilir tutmaya çalışmak
İlişki yaşama niyeti net olmasa bile başkalarının romantik ilgisini kaybetmemeye çalışmak.
Bu işaretlerin tek başına cushioning davranışının kanıtı olmadığını unutmamak gerekir. Özellikle partnerin sosyal çevresini kontrol etmek, arkadaşlıklarını sınırlandırmak veya sürekli telefonunu denetlemek, ilişkisel güven oluşturmanın sağlıklı yolları değildir.
Önemli olan karşılıklı sınırların, beklentilerin ve güven duygusunun açıkça konuşulabilmesidir.
“Cushioning Yapıyor Olabilir miyim?” Kendinize Sorabileceğiniz Sorular
Bazen bir davranışın arkasındaki duygusal ihtiyacı fark etmek, davranışın kendisini değerlendirmekten daha zor olabilir.
Aşağıdaki sorular kendi ilişki örüntülerinizi anlamak açısından yardımcı olabilir:
Mevcut ilişkim sona ererse yalnız kalma düşüncesi beni ne kadar kaygılandırıyor?
İlişkim devam ederken başka insanların romantik ilgisini kaybetmekten korkuyor muyum?
Kendimi güvende hissetmek için birden fazla romantik ihtimalin varlığına ihtiyaç duyuyor muyum?
İlişkimde mutsuz olduğum konuları partnerimle açıkça konuşabiliyor muyum?
Başka biriyle kurduğum yakınlık, mevcut ilişkimde karşılanmadığını düşündüğüm bir ihtiyaca mı yanıt veriyor?
Mevcut ilişkimdeki sorunları çözmek yerine başka bir ilişki ihtimaline yöneliyor olabilir miyim?
Partnerimin benim kurduğum türde bir romantik iletişimi başka biriyle sürdürmesi bana nasıl hissettirirdi?
Bir ilişki bitmeden başka bir ilişki ihtimali oluşturmak bana nasıl bir güvence sağlıyor?
Romantik bir ilişkim olmadığında kendimi daha az değerli hissediyor muyum?
Bir ilişkiden diğerine geçerken gerçekten ne istediğimi değerlendirmek için kendime zaman tanıyor muyum?
Bu sorular bir psikolojik test veya tanı aracı değildir. Amaç davranışları etiketlemekten çok, onların altında bulunabilecek duygu ve ihtiyaçları fark edebilmektir.
Cushioning Davranışı Değişebilir mi?
Evet. Cushioning, değiştirilemez bir kişilik özelliği veya psikolojik tanı değildir.
Bir kişi alternatif romantik bağlantıları neden sürdürdüğünü anlamaya başladığında, ilişkilerinde farklı seçimler yapabilmesi de mümkün olabilir.
Bu süreçte özellikle üç alan önemlidir:
Duygusal ihtiyaçları fark etmek: Başka bir insanın ilgisinin hangi duygusal ihtiyacı karşılamaya çalıştığını anlamak.
Yalnızlık ve belirsizlikle baş edebilmek: Bir ilişkinin sona ermesinin yaratabileceği rahatsız edici duyguları, hemen başka bir romantik bağlantıyla ortadan kaldırmaya çalışmadan deneyimleyebilmek.
Açık iletişim ve ilişkisel sorumluluk: Mevcut ilişkide yaşanan memnuniyetsizliği, korkuları ve beklentileri partnerle konuşabilmek.
Buradaki amaç kişinin romantik hayatını kısıtlamak değil, seçimlerini hangi duygusal ihtiyaçların yönlendirdiğine ilişkin farkındalığını artırmaktır.
Cushioning Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Cushioning yapan biri partnerini sevmiyor mudur?
Hayır. Cushioning davranışı gösteren bir kişi partnerine karşı sevgi veya bağlılık hissediyor olabilir. Ancak sevgi hissetmek, her zaman ilişkide güvenli ve tutarlı davranıldığı anlamına gelmez. Bu nedenle kişinin duygularıyla birlikte davranışlarının ve ilişkiye etkilerinin de değerlendirilmesi önemlidir.
2. Cushioning ile rebound ilişki aynı şey midir?
Hayır. Rebound ilişki, genellikle bir ayrılığın ardından kısa süre içerisinde başlanan yeni romantik ilişkiyi ifade eder. Cushioning ise mevcut ilişki henüz sona ermeden alternatif romantik bağlantıların oluşturulması veya sürdürülmesidir.
3. Cushioning neden güven verici hissettirebilir?
Bazı kişiler için başka romantik ihtimallerin varlığı, olası bir ayrılığın ardından tamamen yalnız kalmayacakları düşüncesiyle geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak bu rahatlama, kişinin ilişkilerde yaşadığı güvensizlik veya yalnızlık korkusunu kalıcı olarak çözmeyebilir.
4. Partnerimin cushioning yaptığını düşünüyorsam ne yapmalıyım?
Öncelikle şüphe ile somut davranışları birbirinden ayırmak önemlidir. Suçlayıcı bir yaklaşım yerine, ilişkinizde sizi rahatsız eden davranışları, sınırlarınızı ve güven ihtiyacınızı açıkça ifade etmek daha yapıcı olabilir. Bu konuşmalarda partnerinizin yaklaşımı ve davranışları da ilişkinin geleceğini değerlendirmenize yardımcı olabilir.
İlişkilerde Güvenlik Arayışını Anlamak
Cushioning, ilk bakışta yalnızca modern flört dünyasına ait bir davranış gibi görünse de, daha derinde güvenlik, bağlılık, yalnızlık ve kayıp gibi temel insani deneyimlerle ilişkili olabilir.
Sistemik psikoterapi açısından bir davranışı anlamak, yalnızca bireyin neden böyle davrandığına odaklanmakla sınırlı değildir. Bu davranışın ilişki içerisinde nasıl ortaya çıktığı, tarafların birbirlerinin tepkilerini nasıl etkilediği ve zaman içerisinde hangi döngülerin oluştuğu da önemlidir.
Bazen kişi terk edilmemek için alternatifler oluştururken, bu davranışı mevcut partnerinin güvenini zedeleyerek tam da korktuğu duygusal uzaklaşmaya katkıda bulunabilir.
Bazen de ilişkide yaşanan memnuniyetsizlik açıkça konuşulmadığı için başka romantik bağlantılar, çözülmemiş sorunların yerini almaya başlayabilir.
Oysa ilişkisel güven, bir ilişkinin bitmesi ihtimaline karşı sürekli başka seçenekler hazırlamaktan değil; kişinin kendi duygularını tanıyabilmesinden, sınırlarını belirleyebilmesinden ve ilişkilerinde açık iletişim kurabilmesinden de beslenir.
Kendinizi sürekli benzer ilişki örüntülerinin içinde buluyor, yalnız kalmaktan yoğun biçimde korkuyor veya ilişkilerinizde güven ve bağlılık konusunda zorlanıyorsanız, bu deneyimlerin altında bulunan duygusal ihtiyaçları anlamak için psikoterapi desteğinden yararlanabilirsiniz.
Mare Psikoterapi Merkezi’nde yetişkin ve çift terapisi süreçlerinde, ilişkilerde tekrar eden döngüleri, bağlanma örüntülerini ve duygusal ihtiyaçları sistemik bir bakış açısıyla ele alıyoruz.
İlişkilerinizde daha fazla farkındalık, güven ve açıklık geliştirmek için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynakça
DeWall, C. N., Lambert, N. M., Slotter, E. B., Pond, R. S., Deckman, T., Finkel, E. J., Luchies, L. B., & Fincham, F. D. (2011). So far away from one’s partner, yet so close to romantic alternatives: Avoidant attachment, interest in alternatives, and infidelity. Journal of Personality and Social Psychology, 101(6), 1302–1316. https://doi.org/10.1037/a0025497
Le, B., & Agnew, C. R. (2003). Commitment and its theorized determinants: A meta-analysis of the Investment Model. Personal Relationships, 10(1), 37–57. https://doi.org/10.1111/1475-6811.00035
Tran, P., Judge, M., & Kashima, Y. (2019). Commitment in relationships: An updated meta-analysis of the Investment Model. Personal Relationships, 26(1), 158–180. https://doi.org/10.1111/pere.12268
Rusbult, C. E., Agnew, C. R., & Arriaga, X. B. (2011). The Investment Model of Commitment Processes. Purdue University, Department of Psychological Sciences Faculty Publications.